Edukacja zdrowotna od września 2026 – co obejmuje i jak zrezygnować z części zajęć
Edukacja zdrowotna staje się 1 września obowiązkowym przedmiotem w klasach IV–VIII i w szkołach ponadpodstawowych. Rodzice nie mogą wypisać dziecka z całego przedmiotu, ale mogą zrezygnować z wydzielonej, nieobowiązkowej części dotyczącej zdrowia seksualnego.
Wokół tej zmiany narosło więcej nieporozumień niż wokół jakiejkolwiek innej tegorocznej reformy. Poniżej konkrety: ile godzin, czego dokładnie uczy nowy przedmiot, kto go prowadzi i jak w praktyce wygląda rezygnacja. Wszystko na podstawie rozporządzeń podpisanych w lipcu 2026 roku.
Dwa przedmioty, nie jeden
To jest punkt, od którego trzeba zacząć, bo bez niego reszta się nie układa. Od września funkcjonują równolegle:
- edukacja zdrowotna – przedmiot obowiązkowy, którego nie da się pominąć,
- edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne – osobny przedmiot nieobowiązkowy, z którego można zrezygnować.
Treści dotyczące zdrowia seksualnego zostały wyjęte z podstawy programowej przedmiotu obowiązkowego i przeniesione do tego drugiego. W podstawie edukacji zdrowotnej zostało dziewięć z dotychczasowych dziesięciu działów tematycznych. Dziesiąty, czyli zdrowie seksualne, wyodrębniono.
Zmiany wprowadzono pięcioma rozporządzeniami Ministra Edukacji z lipca 2026 roku, ogłoszonymi w Dzienniku Ustaw pod pozycjami 947, 958, 966, 1012 i 1028.
Ile godzin ma edukacja zdrowotna
W szkole podstawowej przedmiot obowiązkowy realizowany jest po jednej godzinie tygodniowo w każdej klasie od IV do VIII, z dwoma zastrzeżeniami, które łatwo przeoczyć:
- roczny wymiar godzin zmniejsza się o 1 godzinę w każdej z klas IV–VI i o 2 godziny w każdej z klas VII i VIII,
- w klasie VIII zajęcia trwają najdłużej do końca stycznia.
W liceum, technikum i branżowej szkole I stopnia przedmiot realizowany jest po jednej godzinie tygodniowo w dwóch klasach wybranych przez dyrektora: I i II, II i III albo I i III. Tam wymiar zmniejsza się o 3 godziny w każdej z tych klas.
Te odjęte godziny nie znikają. Są przeznaczone właśnie na nieobowiązkowe zajęcia o zdrowiu seksualnym. Stąd bierze się ich wymiar: w klasach IV–VI to jedna godzina w całym roku szkolnym, w klasach VII i VIII po dwie godziny, a w szkołach ponadpodstawowych po trzy godziny rocznie w dwóch klasach.
Warto sobie te liczby uświadomić, bo w dyskusjach padają zupełnie inne. Cały nieobowiązkowy moduł to w podstawówce od jednej do dwóch lekcji w roku.
Czego uczy nowy przedmiot
Dziewięć działów obowiązkowej edukacji zdrowotnej to: wartości i postawy, zdrowie fizyczne, aktywność fizyczna, odżywianie, zdrowie psychiczne, zdrowie społeczne, zdrowie środowiskowe, dojrzewanie (w szkole podstawowej), internet i profilaktyka uzależnień oraz system ochrony zdrowia (w szkołach ponadpodstawowych).
Wobec podstawy obowiązującej w roku 2025/2026 doszło kilka rzeczy, o których rzadko się pisze, a które są dość konkretne:
- wzmocnione treści o higienie jamy ustnej i o zasadach zdrowego nawadniania,
- rozumienie potrzeb osób z chorobami przewlekłymi, w tym po udarze mózgu i z padaczką, wraz z umiejętnością udzielania pierwszej pomocy przy napadzie padaczkowym,
- w klasach IV–VI zagadnienia o rozpoznawaniu przemocy, dbaniu o granice osobiste i reagowaniu na ich przekroczenie,
- rozszerzenie działu o zdrowiu społecznym o kwestie wartości rodziny, w tym rodziny wielodzietnej,
- dopisanie do katalogu zagrożeń cyfrowych pojęć phishing, deepfake i kradzież tożsamości,
- nacisk na wiedzę opartą na dowodach naukowych i rozpoznawanie dezinformacji,
- zmniejszenie liczby wymaganych doświadczeń edukacyjnych z co najmniej dwóch do co najmniej jednego rocznie.
Z działu o dojrzewaniu usunięto natomiast zbyt szczegółowe wymagania dotyczące nieprawidłowości i urazów układu moczowo-płciowego, a rozszerzono problematykę cyklu miesiączkowego o jego zaburzenia.
Jak zrezygnować z zajęć o zdrowiu seksualnym?
Procedura jest prosta, ale ma jeden element, o którym trzeba wiedzieć zawczasu – bo w przeciwieństwie do tego, co czasem się powtarza, ma on konkretny, wiążący termin.
Krok pierwszy: spotkanie informacyjne. Nauczyciel prowadzący razem z wychowawcą ma obowiązek przeprowadzić co najmniej jedno spotkanie informacyjne z rodzicami uczniów niepełnoletnich oraz z uczniami pełnoletnimi. Zgodnie z rozporządzeniem z 17 lipca 2026 r. (Dz.U. poz. 966) spotkanie musi się odbyć nie później niż miesiąc przed rozpoczęciem zajęć o zdrowiu seksualnym – to realny, prawnie wiążący termin, tylko liczony względem daty startu tych zajęć, a nie sztywnej daty kalendarzowej. Za organizację spotkania odpowiada dyrektor, on też ustala jego termin. To spotkanie jest Waszą okazją, żeby zobaczyć konkretny program, podręczniki i materiały oraz zapytać, kto poprowadzi zajęcia.
Ma to szczególne znaczenie w klasie VIII, gdzie cała edukacja zdrowotna kończy się w styczniu. Jeśli zajęcia o zdrowiu seksualnym mają się odbyć np. w styczniu, spotkanie informacyjne musi się odbyć najpóźniej w grudniu – dlatego wiele szkół planuje je już na początku roku szkolnego, żeby nie pilnować terminów co do dnia.
Krok drugi: pisemna rezygnacja. Uczeń niepełnoletni nie bierze udziału w zajęciach, jeżeli jego rodzice zgłoszą dyrektorowi szkoły rezygnację w formie pisemnej. Uczeń pełnoletni składa taką rezygnację sam, również pisemnie i również do dyrektora.
Dwie rzeczy, o które najczęściej pytają rodzice. Po pierwsze, rezygnacja dotyczy wyłącznie zajęć o zdrowiu seksualnym. Nie da się wypisać dziecka z obowiązkowej edukacji zdrowotnej, tak jak wcześniej można było zrezygnować z wychowania do życia w rodzinie. Po drugie, w przepisach nie ma jednej sztywnej daty kalendarzowej w rodzaju obowiązującego wcześniej 25 września – jest za to opisany wyżej termin liczony od daty spotkania informacyjnego i startu zajęć. W praktyce najbezpieczniej złożyć rezygnację od razu po spotkaniu informacyjnym albo na pierwszym zebraniu, a jeśli zależy Wam na pewności, warto dopytać w sekretariacie, jakiego terminu oczekuje Wasza szkoła.
Uczniowie, którzy nie biorą udziału w zajęciach, mają w tym czasie zapewnioną opiekę, zwykle w świetlicy lub bibliotece. Dla małych szkół to realny problem organizacyjny, więc bądźcie wyrozumiali, jeśli we wrześniu wygląda to prowizorycznie.
Kto może uczyć edukacji zdrowotnej
Katalog kwalifikacji jest szeroki. Przedmiotu mogą uczyć osoby po studiach z edukacji zdrowotnej albo po studiach podyplomowych w tym zakresie, a także nauczyciele biologii, przyrody i wychowania fizycznego oraz psycholodzy szkolni. Uprawnienia mają również absolwenci kierunków medycznych z przygotowaniem pedagogicznym: lekarze, lekarze dentyści, farmaceuci, pielęgniarki, położne, diagności laboratoryjni, fizjoterapeuci i ratownicy medyczni, a także absolwenci zdrowia publicznego, dietetyki i żywienia człowieka.
Zajęć o zdrowiu seksualnym mogą uczyć te same osoby, a dodatkowe uprawnienia mają też nauczyciele, którzy mieli kwalifikacje do prowadzenia wychowania do życia w rodzinie – ten fragment przepisów o kwalifikacjach był w chwili przygotowywania tego artykułu na końcowym etapie prac legislacyjnych, dlatego dokładny zakres i graniczną datę warto zweryfikować u wychowawcy lub w sekretariacie tuż przed rozpoczęciem zajęć.
Jest jeden wyjątek wart zapamiętania: nauczyciele z kwalifikacjami z edukacji dla bezpieczeństwa albo kształcenia obronnego mogą prowadzić edukację zdrowotną, ale nie mają uprawnień do nauczania zdrowia seksualnego.
Czy edukacja zdrowotna jest oceniana?
Przedmiot obowiązkowy jest zwykłym obowiązkowym zajęciem edukacyjnym, więc podlega ocenianiu na ogólnych zasadach szkoły, a ocena trafia na świadectwo. Nieobowiązkowe zajęcia o zdrowiu seksualnym nie są oceniane.
Dla ósmoklasistów oznacza to jedną praktyczną konsekwencję. Skoro edukacja zdrowotna wchodzi do średniej ocen, a przy świadectwie z wyróżnieniem liczy się średnia co najmniej 4,75, to zaniedbanie przedmiotu, który wielu uczniów traktuje jako poboczny, potrafi kosztować 7 punktów rekrutacyjnych. Jak to się przelicza na całość, pokazujemy w poradniku o tym, jak liczyć punkty do liceum.
Co to zmienia w tygodniu ucznia
Trzeba to powiedzieć wprost: to kolejna godzina w planie lekcji. Dla czwartoklasisty, który równolegle dostaje przyrodę w blokach dwugodzinnych i zajęcia praktyczno-techniczne, tydzień robi się gęstszy niż u poprzednich roczników.
Z drugiej strony, część treści tego przedmiotu realnie odciąża rodziców. Higiena cyfrowa, rozpoznawanie przemocy, granice osobiste, pierwsza pomoc czy profilaktyka uzależnień to tematy, które i tak trzeba w domu poruszyć, a wielu rodzicom łatwiej wrócić do rozmowy, którą dziecko już gdzieś zaczęło.
Co jeszcze zmienia się od 1 września?
Edukacja zdrowotna to jedna z kilku zmian wchodzących razem z nowym rokiem szkolnym. Rusza też nowa podstawa programowa w klasach I i IV, w tym przyroda zamiast biologii i geografii, a w podstawówkach zaczyna obowiązywać ustawowy zakaz korzystania z telefonów. Pełny komunikat resortu o edukacji zdrowotnej znajdziecie na stronie MEN, a nasze zestawienie wszystkich przepisów we wpisie o tym, co zmienia się w szkole od września 2026.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę wypisać dziecko z edukacji zdrowotnej?
Nie. Przedmiot obowiązkowy jest obowiązkowy dla wszystkich uczniów klas IV–VIII i wskazanych klas szkół ponadpodstawowych. Zrezygnować można wyłącznie z osobnych, nieobowiązkowych zajęć edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne.
Do kogo składa się rezygnację?
Do dyrektora szkoły, w formie pisemnej. W przypadku ucznia niepełnoletniego robią to rodzice, uczeń pełnoletni składa oświadczenie samodzielnie.
Ile godzin zdrowia seksualnego jest w roku?
W klasach IV–VI jedna godzina w całym roku szkolnym, w klasach VII i VIII dwie godziny, w szkołach ponadpodstawowych trzy godziny rocznie w dwóch klasach wybranych przez dyrektora.
Kiedy najpóźniej odbywa się spotkanie informacyjne o zajęciach z zdrowia seksualnego?
Nie później niż miesiąc przed rozpoczęciem tych zajęć – tak wynika z rozporządzenia z 17 lipca 2026 r. W praktyce dyrektorzy planują je zwykle na początku roku szkolnego.
Czy edukacja zdrowotna zastąpiła wychowanie do życia w rodzinie?
Tak, WDŻ nie funkcjonuje już jako osobny przedmiot. Część jego treści znalazła się w nieobowiązkowych zajęciach o zdrowiu seksualnym, a nauczyciele z wcześniejszymi kwalifikacjami do WDŻ mogą je prowadzić na zasadach określonych w przepisach o kwalifikacjach nauczycieli.
Co robi dziecko, które nie chodzi na zajęcia o zdrowiu seksualnym?
Szkoła zapewnia mu w tym czasie opiekę, najczęściej w świetlicy lub bibliotece.
Czy w klasie VIII edukacja zdrowotna trwa cały rok?
Nie. W klasie VIII zajęcia są realizowane najdłużej do końca stycznia.