Co zmienia się w szkole od września 2026? Zestawienie zmian w prawie oświatowym
Nowy rok szkolny 2026/2027 przyniesie naprawdę sporo zmian w prawie oświatowym. Reforma26 to tylko część z nich, za to niezwykle istotna z punktu widzenia organizacji pracy szkoły. Nowe ramówki i podstawy programowe, zapowiedziana obowiązkowa edukacja zdrowotna, ocena funkcjonalna ucznia — to podstawowe, ale nie jedyne nowości. Część zmian wchodzi w życie 1 września na pewno, część jest wciąż procedowana. Poniżej zebraliśmy wszystko, co wiadomo na dziś.
Reforma26 – Co wchodzi w życie 1 września 2026 na pewno?
Nowe ramowe plany nauczania dla klas I i IV
Nowe ramówki stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych — w kolejnych klasach. Obowiązują też we wszystkich klasach szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.
Co się konkretnie zmienia:
- edukacja wczesnoszkolna (klasy I–III) ma teraz 21 godzin tygodniowo zamiast dotychczasowych 20,
- w klasach IV–VI pojawia się przyroda — 3 godziny tygodniowo w co najmniej dwugodzinnych blokach,
- technikę zastępują zajęcia praktyczno-techniczne — 2 godziny tygodniowo w blokach dwugodzinnych,
- w klasach IV–VIII zwiększa się wymiar godzin do dyspozycji dyrektora: z 4 do 6 tygodniowo,
- co najmniej 1 godzina miesięcznie z wychowawcą w klasach IV–VIII ma być przeznaczona na rozwijanie umiejętności bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń,
- w klasach IV–VIII (z wyłączeniem szkoły podstawowej dla dorosłych) pojawia się tydzień projektowy — raz w roku zamiast standardowego planu lekcji uczniowie realizują projekt.
Nowe podstawy programowe — przedszkole i szkoła podstawowa
Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej wdrażana jest sukcesywnie: od 1 września 2026 obowiązuje w klasach I i IV, a w latach następnych w kolejnych klasach. Wyjątek stanowi edukacja dla bezpieczeństwa — jej nowa podstawa wejdzie w życie dopiero od 1 września 2027 roku w klasie VIII.
Pełna treść rozporządzenia dostępna jest w Dzienniku Ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 378).
Podstawy programowe dla branżowej szkoły I stopnia, szkoły specjalnej i policealnej
Te szkoły dostaną nowe rozporządzenie z podstawami, ale same podstawy programowe nie zmienią się od września 2026. Wdrożenie nowych podstaw dla tych typów szkół zaplanowano dopiero od roku szkolnego 2027/2028.
Ocena funkcjonalna
Szkoły będą zobligowane do przeprowadzenia oceny funkcjonalnej ucznia przed wydaniem orzeczenia przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Celem jest lepsze dopasowanie orzeczeń do rzeczywistych potrzeb uczniów.
Ocena będzie uwzględniać:
- aktywność i uczestniczenie dziecka w codziennych aktywnościach i życiu społecznym,
- funkcjonowanie w aspekcie funkcji i struktur ciała (zdrowie psychiczne, percepcja, funkcje motoryczne, mowa, funkcje poznawcze, emocjonalno-społeczne),
- zakres i rodzaj trudności edukacyjnych lub wychowawczych, z uwzględnieniem dotychczasowych dostosowań,
- efektywność dotychczasowych działań wspierających.
Zmiana jest szczególnie istotna dla rodziców dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi — warto wcześniej zapoznać się z tym, jak nauczanie indywidualne funkcjonuje w praktyce.
Pensum nauczycieli przedmiotów zawodowych
Od 1 września 2026 wchodzą w życie ostatnie zmiany w Karcie Nauczyciela dotyczące ujednolicenia pensum nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz praktycznej nauki zawodu. Pensum wyniesie 18 godzin. Nauczyciele praktycznej nauki zawodu nie będą już realizować pensum ustalanego przez organ prowadzący.
Nowe wytyczne dla sklepików szkolnych i stołówek
W placówkach zapewniających co najmniej trzy posiłki dziennie minimum raz w tygodniu na obiad musi być podane danie przygotowane na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów pochodzenia zwierzęcego. Przepisy dopuszczają też zastąpienie mleka napojami roślinnymi oraz roślinnymi alternatywami produktów mlecznych.
Koniec dodatkowych uprawnień dla uczniów z Ukrainy
Od 1 września 2026 przestają obowiązywać przepisy dotyczące dodatkowych uprawnień w kształceniu uczniów z Ukrainy — m.in. dodatkowy język polski czy preferencyjne warunki ukończenia szkoły podstawowej (bez przedmiotów takich jak przyroda czy technika). Od nowego roku szkolnego uczniów z Ukrainy obowiązują ogólne zasady kształcenia, takie same jak pozostałych uczniów.
Zmiany w doradztwie zawodowym
Nowe rozporządzenie kładzie duży nacisk na cyfrowe narzędzia doradcze: platformy edukacyjne, ogólnopolskie bazy zawodów, testy predyspozycji, prognozy rynku pracy. Treści programowe zostają uzupełnione o kompetencje przyszłości, w tym umiejętności cyfrowe. Pojawi się też możliwość organizowania warsztatów i wydarzeń z udziałem rodziców oraz obowiązek ścisłej współpracy szkół z pracodawcami przy opracowywaniu programów doradztwa.
Nowe zawody w szkolnictwie branżowym
Do szkół branżowych wchodzą nowe zawody związane z nowoczesnym ogrodnictwem, florystyką, mechaniką precyzyjną i branżą IT. Z przepisów wykreślono: mechanika precyzyjnego (z możliwością uruchomienia kształcenia jeszcze w latach 2026/2027 i 2027/2028), optyka mechanika, technika optyka, ogrodnika, technika ogrodnika oraz technika architektury krajobrazu.
Reforma26 – Co jest jeszcze procedowane — planowane zmiany od września 2026
Zmiany w ocenianiu: prace domowe, egzaminy klasyfikacyjne, ocena zachowania
Projekt rozporządzenia z 5 maja 2026 r. zakłada:
- egzaminy i sprawdziany wyłącznie stacjonarnie, w bezpośredniej obecności komisji i w warunkach zapewniających samodzielną pracę ucznia,
- prace domowe w klasach IV–VIII mają służyć utrwalaniu i rozwijaniu treści nauczania — każda musi zostać sprawdzona, a uczeń powinien otrzymać informację zwrotną,
- nauczyciel będzie musiał uwzględniać systematyczność wykonywania prac domowych przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej,
- zmiana katalogu obszarów uwzględnianych przy ustalaniu oceny klasyfikacyjnej zachowania.
Obowiązkowa edukacja zdrowotna
Nowy obowiązkowy przedmiot planowany od klasy IV szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych (dyrektorzy placówek sami zdecydują, w których klasach). Przedmiot składa się z części obowiązkowej oraz nieobowiązkowego komponentu dotyczącego zdrowia seksualnego — tylko 1–2 godziny w ciągu roku.
Ocena zachowania i prace domowe w szkołach artystycznych
Projekt rozporządzenia z 12 czerwca 2026 r. przewiduje:
- nowe zasady dotyczące prac domowych w publicznych szkołach artystycznych,
- zakaz zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w klasach I–III ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia (wyjątek: prace usprawniające motorykę małą),
- możliwość zadawania nieobowiązkowych prac domowych w starszych klasach,
- obowiązek sprawdzenia każdej wykonanej pracy i przekazania uczniowi informacji zwrotnej,
- stacjonarne egzaminy klasyfikacyjne z zakazem korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych,
- zmiana kryteriów oceny zachowania dostosowana do założeń Reformy26.
Centralny e-dziennik
Pilotaż centralnego dziennika elektronicznego ruszy w roku szkolnym 2026/2027, pełne wdrożenie zaplanowano na rok 2027/2028. Celem jest ujednolicenie dostępu do funkcji i podniesienie bezpieczeństwa danych dla dyrektorów, nauczycieli i rodziców.
Program „Pracownie Kompas Jutra” 2026–2029
Program ma być realizowany w latach 2026–2029 i stanowi element wdrażania Reformy26. Jego celem jest zapewnienie szkołom podstawowym nowoczesnego wyposażenia niezbędnego do realizacji nowej podstawy programowej z zakresu przyrody oraz zajęć praktyczno-technicznych.
Zakaz korzystania z telefonów w szkołach
Projekt ustawy z 13 maja 2026 r. zakłada dodanie do ustawy Prawo oświatowe artykułów 98a–98d, które wprowadzą zakaz korzystania przez uczniów z telefonów i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły oraz podczas zajęć organizowanych poza terenem szkoły. Wyjątek stanowią wycieczki szkolne — tam szkoły same określą warunki korzystania. Przepisy przewidują też inne wyjątki od zakazu. Temat wpływu smartfonów na uczniów był zresztą szeroko komentowany już wcześniej — warto przeczytać, co na ten temat mówią badania dotyczące smartfonów w szkole i ich wpływu na zdrowie dzieci.
Zmiany w przyjmowaniu uczniów z zagranicy
Planowane zmiany w zasadach przyjmowania uczniów przybywających z zagranicy do publicznych szkół policealnych oraz klas VII i VIII publicznych szkół podstawowych dwujęzycznych. Nowości dotyczą m.in. dokumentów uwzględnianych w rekrutacji, wymogu certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B1 oraz sprawdzianu predyspozycji językowych.
Technik cyberbezpieczeństwa i nowe zawody szkolnictwa branżowego
Projekt rozporządzenia przewiduje wprowadzenie 11 nowych zawodów do klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego. Zmiany obejmują branżę mechaniki precyzyjnej, ogrodniczą oraz teleinformatyczną.
Kwalifikacje nauczycieli przyrody
Od roku szkolnego 2026/2027 przedmiotu przyroda będą mogły nauczać osoby posiadające kwalifikacje do nauczania biologii, geografii, fizyki lub chemii. Rozwiązanie ma ułatwić organizację nauczania po wejściu w życie nowych przepisów.
Reforma26 – Prawa i obowiązki ucznia oraz Rzecznik Praw Uczniowskich
Projekt ustawy przyjęty przez rząd zakłada przeniesienie katalogu praw i obowiązków ucznia na poziom ustawowy oraz wprowadzenie katalogu działań wychowawczych i kar, z zachowaniem pierwszeństwa oddziaływań wychowawczych. Powołany zostanie system organów ochrony praw ucznia:
- Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich (kadencja 4-letnia),
- 16 wojewódzkich rzeczników działających przy kuratorach oświaty,
- fakultatywnie rzecznicy na poziomie gmin i powiatów,
- szkolni rzecznicy praw uczniowskich (opiekunowie samorządów uczniowskich).
Projekt porządkuje też sytuację uczniów pełnoletnich w zakresie dostępu do ocen oraz usprawiedliwiania nieobecności (wymóg podawania przyczyny, ale bez konieczności ujawniania danych wrażliwych). Ostatecznie zrezygnowano z pomysłu podwyższania progów frekwencyjnych.