Reforma26 od września 2026

Co zmienia się w szkole od września 2026? Zestawienie zmian w prawie oświatowym

Do rozpoczęcia roku szkolnego 2026/2027 zostały niecałe trzy tygodnie, a lista zmian w prawie oświatowym jest dłuższa niż w którymkolwiek z ostatnich lat. Część rzeczy, które wiosną były jeszcze projektami, ma już podpis prezydenta albo numer w Dzienniku Ustaw. Jedna głośna ustawa nie wejdzie w ogóle. Poniżej aktualne zestawienie: co jest pewne, co wciąż wisi w legislacji i czego ostatecznie nie będzie.

Stan na 14 sierpnia 2026 r.

Reforma26 – co wchodzi w życie 1 września 2026 na pewno

Nowe ramowe plany nauczania dla klas I i IV

Nowe ramówki stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych w kolejnych klasach. Obowiązują też we wszystkich klasach szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

Co się konkretnie zmienia:

• edukacja wczesnoszkolna (klasy I–III) ma teraz 21 godzin tygodniowo zamiast dotychczasowych 20,
• pojawia się przyroda: 3 godziny tygodniowo w co najmniej dwugodzinnych blokach, docelowo w klasach IV–VI,
• technikę zastępują zajęcia praktyczno-techniczne: 2 godziny tygodniowo w blokach dwugodzinnych,
• w klasach IV–VIII zwiększa się wymiar godzin do dyspozycji dyrektora: z 4 do 6 tygodniowo,
• co najmniej 1 godzina miesięcznie z wychowawcą w klasach IV–VIII ma być przeznaczona na rozwijanie umiejętności bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń,
• w klasach IV–VIII pojawia się tydzień projektowy: raz w roku, zamiast standardowego planu lekcji, uczniowie realizują zespołowy projekt.

Dwie rzeczy, które w tym miejscu najczęściej mylą rodziców.

Po pierwsze, przyroda i zajęcia praktyczno-techniczne ruszają we wrześniu wyłącznie w klasie IV. Klasy V i VI przejdą na nowy plan dopiero w kolejnych latach, razem z rocznikiem. Oznacza to, że w jednej szkole przez najbliższe lata funkcjonować będą równolegle dwa porządki programowe, a czwartoklasista będzie się uczył z innego zestawu przedmiotów niż jego starsze rodzeństwo.

Po drugie, tydzień projektowy w roku szkolnym 2026/2027 jest dobrowolny. Dyrektor może go zorganizować, ale nie musi. Obowiązek wchodzi etapami: w roku 2027/2028 obejmie klasy IV i V, rok później klasy IV–VI, w roku 2029/2030 klasy IV–VII, a od roku 2030/2031 wszystkie klasy IV–VIII.

Nowe podstawy programowe – przedszkole i szkoła podstawowa

Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej wdrażana jest sukcesywnie: od 1 września 2026 obowiązuje w przedszkolach oraz w klasach I i IV, a w latach następnych w kolejnych klasach. Wyjątek stanowi edukacja dla bezpieczeństwa, której nowa podstawa wejdzie w życie dopiero od 1 września 2027 roku w klasie VIII.

W klasach IV–VIII treści różnych przedmiotów łączy sześć modułów tematycznych: bezpieczeństwo i obrona, moduł medialny, filozoficzny, ekonomiczno-finansowy, klimatyczny oraz kultura. Nowym elementem są też doświadczenia edukacyjne, czyli praktyczne działania, których uczeń realizuje co najmniej jedno w każdym roku szkolnym, wybierając temat sam albo wspólnie z nauczycielem.

Pełna treść rozporządzenia dostępna jest w Dzienniku Ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 378).

Obowiązkowa edukacja zdrowotna

To już nie jest zapowiedź. Edukacja zdrowotna staje się od 1 września obowiązkowym przedmiotem w klasach IV–VIII, po jednej godzinie tygodniowo w każdej klasie. W liceach, technikach i branżowych szkołach I stopnia przewidziano łącznie dwie godziny w całym cyklu kształcenia, realizowane przez dwa lata, a o tym, które to będą klasy, decyduje dyrektor.

Program obowiązkowy obejmuje zdrowie fizyczne, psychiczne, społeczne i środowiskowe, aktywność ruchową, odżywianie, bezpieczeństwo, pierwszą pomoc, dojrzewanie, profilaktykę uzależnień i higienę cyfrową. W szkołach ponadpodstawowych dochodzą treści o funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia.

Treści dotyczące zdrowia seksualnego zostały wydzielone jako zajęcia nieobowiązkowe, w niewielkim wymiarze: w klasach IV–VI to jedna godzina w całym roku szkolnym, w klasach VII i VIII po dwie godziny, a w szkołach ponadpodstawowych po trzy godziny rocznie w dwóch wybranych klasach. Rozporządzenie regulujące ich organizację ogłoszono 20 lipca 2026 r. (Dz.U. poz. 966).

Zajęcia z edukacji zdrowotnej mogą prowadzić między innymi nauczyciele biologii, przyrody i wychowania fizycznego, nauczyciele z kwalifikacjami do wychowania do życia w rodzinie oraz psycholodzy szkolni.

Zakaz korzystania z telefonów w szkołach podstawowych

Ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe została podpisana przez prezydenta 30 lipca i opublikowana w Dzienniku Ustaw. Nowe artykuły 98a–98d wchodzą w życie 1 września 2026 r.

Co to oznacza w praktyce:

• zakaz obejmuje publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe oraz przedszkola,
• dotyczy lekcji, przerw, całego pobytu na terenie placówki oraz zajęć organizowanych poza szkołą,
• uczniowie mogą przynosić telefony, ale nie mogą z nich korzystać; w przedszkolach ograniczenia są ostrzejsze,
• wyjątki: polecenie nauczyciela w celach dydaktycznych lub przy sprawdzaniu wiedzy, pilny kontakt z rodzicami, aplikacja monitorująca stan zdrowia za zgodą dyrektora, bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia,
• zakazu nie stosuje się podczas wycieczek szkolnych i pobytu w internacie – tam zasady określa szkoła,
• za naruszenie zakazu szkoła może zastosować działania wychowawcze, kary statutowe albo obniżyć ocenę zachowania,
• szkoły mają czas do 31 grudnia 2026 r. na dostosowanie statutów.

W szkołach ponadpodstawowych nie ma automatycznego ogólnopolskiego zakazu. Ustawa zobowiązuje je natomiast do określenia w statucie warunków korzystania z telefonów albo wprowadzenia własnego zakazu. Sama dyskusja o smartfonach w szkole toczy się zresztą od lat i ma solidne podłoże badawcze, o czym pisaliśmy przy okazji analizy wpływu smartfonów na zdrowie dzieci.

Ocena funkcjonalna

Rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych zostało podpisane i opublikowane. Zastępuje dotychczasowe przepisy z 2017 roku.

Przed wydaniem orzeczenia szkoła przygotowuje opinię o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia, opartą na obserwacjach, dokumentacji i współpracy z rodzicami oraz specjalistami. Na wniosek przewodniczącego zespołu orzekającego dyrektor ma na to 10 dni.

Ocena uwzględnia:

• aktywność i uczestniczenie dziecka w codziennych aktywnościach i życiu społecznym,
• funkcjonowanie w aspekcie funkcji i struktur ciała (zdrowie psychiczne, percepcja, funkcje motoryczne, mowa, funkcje poznawcze, emocjonalno-społeczne),
• zakres i rodzaj trudności edukacyjnych lub wychowawczych, z uwzględnieniem dotychczasowych dostosowań,
• efektywność dotychczasowych działań wspierających.

Zmiana jest szczególnie istotna dla rodziców dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Jeśli rozważacie wsparcie poza standardowym trybem zajęć, warto wcześniej sprawdzić, jak nauczanie indywidualne funkcjonuje w praktyce.

Program „Pracownie Kompas Jutra” 2026–2029

Na wyposażenie pracowni przyrodniczych i sal do zajęć praktyczno-technicznych rząd przeznaczył 200 mln zł w latach 2026–2029. Szkoły mogą już ubiegać się o dofinansowanie. To bezpośrednia konsekwencja nowej podstawy programowej: przyroda w blokach dwugodzinnych ma sens tylko wtedy, gdy jest gdzie prowadzić obserwacje i doświadczenia.

Pensum nauczycieli przedmiotów zawodowych

Od 1 września 2026 wchodzą w życie ostatnie zmiany w Karcie Nauczyciela dotyczące ujednolicenia pensum nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz praktycznej nauki zawodu. Pensum wyniesie 18 godzin. Nauczyciele praktycznej nauki zawodu nie będą już realizować pensum ustalanego przez organ prowadzący.

Kwalifikacje nauczycieli przyrody

Od roku szkolnego 2026/2027 przyrody będą mogły uczyć osoby z kwalifikacjami do nauczania biologii, geografii, fizyki lub chemii. Rozwiązanie ma ułatwić szkołom obsadzenie nowego przedmiotu, bo nauczycieli z pełnym przygotowaniem do wszystkich czterech obszarów po prostu nie ma.

Nowe wytyczne dla sklepików szkolnych i stołówek

Wprowadzono zamknięty katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży w sklepikach i automatach, obejmujący wyłącznie żywność o wysokiej wartości odżywczej, oraz zaostrzono normy dotyczące cukru. W placówkach zapewniających co najmniej trzy posiłki dziennie minimum raz w tygodniu na obiad musi być podane danie na bazie nasion roślin strączkowych, bez produktów pochodzenia zwierzęcego. Przepisy dopuszczają też zastąpienie mleka napojami roślinnymi oraz roślinnymi alternatywami produktów mlecznych.

Koniec dodatkowych uprawnień dla uczniów z Ukrainy

Od 1 września 2026 przestają obowiązywać przepisy o dodatkowych uprawnieniach w kształceniu uczniów z Ukrainy, między innymi dodatkowy język polski czy preferencyjne warunki ukończenia szkoły podstawowej. Od nowego roku szkolnego obowiązują ich ogólne zasady kształcenia, takie same jak pozostałych uczniów.

Zmiany w doradztwie zawodowym

Nowe rozporządzenie kładzie nacisk na cyfrowe narzędzia doradcze: platformy edukacyjne, ogólnopolskie bazy zawodów, testy predyspozycji, prognozy rynku pracy. Treści programowe uzupełniono o kompetencje przyszłości, w tym umiejętności cyfrowe. Pojawia się możliwość organizowania warsztatów z udziałem rodziców oraz obowiązek współpracy szkół z pracodawcami przy opracowywaniu programów doradztwa.

Jedenaście nowych zawodów w szkolnictwie branżowym

Od 1 września szkoły mogą uruchamiać kształcenie w nowych zawodach: monter optoelektroniki, technik optoelektroniki, technik optyki okularowej, agroogrodnik, asystent florystyczny, asystent ogrodniczy, ogrodnik terenów zieleni, technik aranżacji florystycznych, technik agroogrodnictwa, technik architektury krajobrazu i arborystyki oraz technik cyberbezpieczeństwa.

Uruchomienie kierunku zależy jednak od organu prowadzącego, zapotrzebowania pracodawców, liczby kandydatów i wyposażenia pracowni, więc nie każdy z tych zawodów pojawi się od razu w ofercie. Podstawa programowa dla technika aranżacji florystycznych wchodzi w życie dopiero 1 września 2029 r.

Jednocześnie wygaszane lub modyfikowane są dotychczasowe zawody: mechanik precyzyjny (nabór jeszcze w latach 2026/2027 i 2027/2028), optyk mechanik, technik optyk, ogrodnik, technik ogrodnik oraz technik architektury krajobrazu.

Kalendarz roku szkolnego 2026/2027

Rok szkolny zaczyna się we wtorek 1 września 2026 r., a zajęcia kończą się 25 czerwca 2027 r. Zimowa przerwa świąteczna potrwa od 23 do 31 grudnia, wiosenna od 25 do 30 marca.

Ferie zimowe w trzech terminach:

• 18–31 stycznia 2027: podkarpackie, podlaskie, dolnośląskie, łódzkie, śląskie, opolskie,
• 1–14 lutego 2027: mazowieckie, pomorskie, świętokrzyskie, lubelskie,
• 15–28 lutego 2027: lubuskie, kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie, małopolskie.

Kierunki polityki oświatowej na rok 2026/2027

MEN wskazało pięć priorytetów: wdrażanie reformy „Kompas Jutra”, budowanie odporności społecznej i postaw obywatelskich, rozwijanie edukacji zdrowotnej i umiejętności udzielania pierwszej pomocy, promowanie higieny cyfrowej i aktywności poza internetem oraz rozpoznawanie potrzeb uczniów z wykorzystaniem oceny ich funkcjonowania w środowisku szkolnym. To kierunki nadzoru i organizacji pracy szkoły, a nie nowe przedmioty, ale będą wpływać na tematykę godzin wychowawczych i szkolenia nauczycieli.

Reforma26 – co jest jeszcze procedowane

Zmiany w ocenianiu: prace domowe, egzaminy klasyfikacyjne, ocena zachowania

Najnowsza wersja projektu rozporządzenia pochodzi z 7 lipca 2026 r. i wciąż jest na etapie prac legislacyjnych. Do resortu wpłynęło ponad tysiąc pism i uwag, negatywną opinię zgłosiła między innymi Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”.

Co zakłada projekt:

• prace domowe w klasach IV–VIII pozostają nieobowiązkowe – projekt nie przywraca obowiązkowych zadań domowych ani ocen za nie,
• każda zadana praca domowa musi zostać sprawdzona przez nauczyciela, a uczeń ma otrzymać informację zwrotną,
• nauczyciel może uwzględnić systematyczność wykonywania prac domowych przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej,
• egzaminy klasyfikacyjne i poprawkowe oraz sprawdziany wiadomości wyłącznie stacjonarnie, w szkole, z zakazem korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych (wyjątek: aplikacja monitorująca stan zdrowia ucznia),
• zmiana katalogu obszarów uwzględnianych przy ocenie zachowania, z większym naciskiem na współpracę, relacje, aktywność społeczną i odpowiedzialność za własny rozwój,
• przy ocenie rocznej nauczyciel uwzględni zaangażowanie ucznia w doświadczenia edukacyjne, a nie tylko końcowy efekt.

Jeśli rozporządzenie wejdzie w tym brzmieniu, szkoły będą musiały zmienić zapisy statutowe i wewnątrzszkolne zasady oceniania.

Ocena zachowania i prace domowe w szkołach artystycznych

Projekt rozporządzenia z 12 czerwca 2026 r. przewiduje:

• nowe zasady dotyczące prac domowych w publicznych szkołach artystycznych,
• zakaz zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w klasach I–III ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia (wyjątek: prace usprawniające motorykę małą),
• możliwość zadawania nieobowiązkowych prac domowych w starszych klasach,
• obowiązek sprawdzenia każdej wykonanej pracy i przekazania uczniowi informacji zwrotnej,
• stacjonarne egzaminy klasyfikacyjne z zakazem korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych,
• zmianę kryteriów oceny zachowania dostosowaną do założeń Reformy26.

Centralny e-dziennik

Pilotaż centralnego dziennika elektronicznego ruszy w roku szkolnym 2026/2027, pełne wdrożenie zaplanowano na rok 2027/2028. Celem jest ujednolicenie dostępu do funkcji i podniesienie bezpieczeństwa danych dla dyrektorów, nauczycieli i rodziców.

Zmiany w przyjmowaniu uczniów z zagranicy

Planowane zmiany dotyczą przyjmowania uczniów przybywających z zagranicy do publicznych szkół policealnych oraz klas VII i VIII publicznych szkół podstawowych dwujęzycznych. Nowości obejmują między innymi dokumenty uwzględniane w rekrutacji, wymóg certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B1 oraz sprawdzian predyspozycji językowych.

Czego we wrześniu nie będzie: weto w sprawie praw ucznia

To zmiana w stosunku do wcześniejszych zapowiedzi. Prezydent zawetował ustawę, która miała przenieść katalog praw i obowiązków ucznia na poziom ustawowy oraz powołać system rzeczników: Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich, szesnastu rzeczników wojewódzkich przy kuratorach oświaty oraz rzeczników szkolnych.

W praktyce oznacza to, że szkoły nie muszą dostosowywać statutów do rozwiązań z zawetowanej ustawy, a ochrona praw ucznia pozostaje oparta na Prawie oświatowym, statutach szkół i kompetencjach organów nadzoru. Jeśli czytaliście wcześniejsze doniesienia o rzecznikach praw uczniowskich od września, są już nieaktualne.

A co z egzaminami? Tu spokojnie

Reforma programowa nie oznacza rewolucji na egzaminach w najbliższych latach, choć w sieci krąży sporo mylących informacji.

Nowa formuła egzaminu ósmoklasisty i nowa matura mają zostać przeprowadzone po raz pierwszy dopiero w 2031 roku, a dla absolwentów techników w 2032. Wymagania do wyboru, które nauczyciele mogą realizować w ramach nowej podstawy, nie będą sprawdzane na egzaminie ósmoklasisty.

Matura 2027 to nadal Formuła 2023, na zasadach identycznych jak w 2026 roku. Obowiązkowy próg 30 procent z przedmiotu dodatkowego wchodzi dopiero od 2028 roku. Nowością od roku szkolnego 2026/2027 jest natomiast możliwość zdawania języka łacińskiego jako obowiązkowego języka obcego na poziomie podstawowym, dla którego CKE przygotowała osobny informator.

Dokładne terminy egzaminu ósmoklasisty i matury 2027 ogłasza dyrektor CKE w komunikacie o harmonogramie, publikowanym najpóźniej 20 sierpnia 2026 r. Warto go sprawdzić od razu, bo od terminu egzaminu zależy realny plan powtórek, a przy okazji także to, ile czasu zostaje na poprawienie ocen liczonych do rekrutacji. Jak przeliczyć jedno na drugie, pokazujemy w poradniku o tym, jak liczyć punkty do liceum.

Co z tego wynika dla rodzica i ucznia

Najmocniej zmiany odczują w tym roku trzy grupy: rodzice czwartoklasistów, którzy dostaną zupełnie nowy plan lekcji z przyrodą i zajęciami praktyczno-technicznymi, rodzice pierwszoklasistów uczących się według nowej podstawy oraz uczniowie szkół podstawowych, dla których zakaz telefonów zmienia codzienną rutynę od pierwszego dnia.

Uczniowie klas V–VIII i wszyscy licealiści poza obowiązkową edukacją zdrowotną, nowymi zasadami oceniania i telefonami zostają przy dotychczasowym programie. Maturzyści i tegoroczni ósmoklasiści zdają egzaminy w znanej formule i to jest w tym wszystkim najlepsza wiadomość.