Matura z polskiego w 2026 roku koncentruje się na umiejętnościach interpretacyjnych i myśleniu krytycznym, odchodząc od mechanicznego zapamiętywania na rzecz głębszej analizy tekstów kultury. Nowa formuła egzaminu wymaga od uczniów nie tylko znajomości obowiązkowych lektur, ale także umiejętności łączenia różnych dzieł i tworzenia przemyślanych argumentów w wypracowaniu wycenianym na ponad połowę wszystkich punktów.
Najważniejsze wnioski
- Wypracowanie stanowi największą wartość punktową – aż 35 z 60 możliwych punktów na egzaminie pisemnym, dlatego wymaga intensywnego przygotowania
- „Dziady część III” Adama Mickiewicza to najważniejszy tekst z 9 przypisanymi pytaniami egzaminacyjnymi, znacznie więcej niż jakiekolwiek inne dzieło
- Egzamin składa się z trzech odrębnych części – język w użyciu, test historyczno-literacki oraz esej, co wymaga zróżnicowanych strategii przygotowania
- Egzamin ustny trwa 30 minut z 15-minutowym czasem przygotowania i wymaga umiejętności spontanicznej komunikacji
- Lista lektur została skrócona do 20 pozycji, ale nacisk położono na głębsze rozumienie i łączenie tekstów kultury
Dlaczego esej to klucz do sukcesu na maturze?
Wypracowanie stanowi absolutnie kluczowy element egzaminu maturalnego z języka polskiego. Z 35 punktami na 60 możliwych, ta sekcja odpowiada za ponad połowę wyniku całego egzaminu pisemnego. Uczniowie podczas matury otrzymują dwa tematy esejów do wyboru, co daje pewną elastyczność w doborze zadania najbliższego ich mocnym stronom.
Minimalna liczba słów dla poziomu podstawowego wynosi 300 słów, jednak trzeba pamiętać, że eseje krótsze niż 180 słów automatycznie otrzymują 0 punktów. Ta surowa zasada podkreśla znaczenie rozwinięcia myśli i zaprezentowania kompleksowej argumentacji. Typowe tematy obejmują analizę i interpretację dzieła literackiego w kontekście historycznym lub esej argumentacyjny odnoszący się do określonego problemu z wykorzystaniem tekstów kultury.
Kryteria oceny koncentrują się przede wszystkim na kompozycji i strukturze wypracowania. Wysoka wartość punktowa eseju sprawia, że opanowanie tej sekcji staje się niezbędne dla każdego ucznia. Warto ćwiczyć oba typy tematów regularnie, aby być przygotowanym na każdy wariant. Pisanie rozprawki maturalnej wymaga systematycznej praktyki i znajomości struktury argumentacyjnej.
„Dziady część III” – Najbardziej obciążony tekst na maturze 2026
„Dziady część III” Adama Mickiewicza wyróżnia się jako najważniejszy tekst w całym kanonie lektur obowiązkowych. Z przypisanymi 9 pytaniami egzaminacyjnymi, to dzieło ma więcej zagadnień niż jakikolwiek inny tekst na liście, włącznie z „Lalką” Bolesława Prusa.
Lista lektur została znacząco skrócona z 54 do około 20-29 pozycji, co teoretycznie powinno ułatwić przygotowania. Jednak łącznie na egzamin ustny przewidziano 76 jawnych pytań, co oznacza, że mimo mniejszej liczby tekstów, wymagania pozostają wysokie. To najważniejszy tekst do dokładnego przygotowania, którego znajomość może zadecydować o powodzeniu na egzaminie.
Mimo że lista lektur jest krótsza, egzamin nadal zawiera liczne pytania, ze szczególnym naciskiem na najtrudniejsze teksty jak „Dziady część III”. Uczniowie powinni poświęcić temu dziełu proporcjonalnie więcej czasu, analizując nie tylko fabułę, ale także kontekst historyczny, symbolikę i przesłanie utworu.
Kluczowe zmiany w formule 2026 – Co się zmieniło?
Egzamin składa się teraz z trzech odrębnych części – język w użyciu, test historyczno-literacki oraz esej – zamiast poprzedniego formatu. To strukturalna zmiana, która wymaga od uczniów przygotowania różnych kompetencji dla każdej sekcji. Egzamin ustny zawiera teraz dwa zadania zamiast jednego, zwiększając zakres sprawdzanych umiejętności.
Egzamin pisemny na poziomie podstawowym jest podzielony na dwa arkusze egzaminacyjne, co zmienia organizację czasu podczas samego egzaminu. Przesunięcie nacisku w ocenianiu to najważniejsza koncepcyjna zmiana – zwiększony nacisk na analizę i interpretację tekstów zamiast mechanicznego zapamiętywania faktów.
Nowa formuła preferuje tworzenie systemów skojarzeń między dziełami i łączenie różnych tekstów kultury. Egzamin teraz wymaga myślenia krytycznego i syntezy nad zapamiętywaniem, co jest fundamentalną zmianą filozofii egzaminacyjnej. Uczniowie muszą rozwijać głębsze rozumienie relacji między dziełami literackimi i umieć je artykułować w sposób przemyślany.
Matura z polskiego – Struktura egzaminu pisemnego i rozkład punktów
Egzamin pisemny trwa 240 minut, czyli 4 godziny, co daje uczniom stosunkowo dużo czasu na przemyślane odpowiedzi. Składa się z dwóch arkuszy egzaminacyjnych podzielonych na trzy sekcje, a maksymalny wynik to 60 punktów.
Podział sekcji z wartościami punktowymi wygląda następująco:
- Część 1 – „Język polski w użyciu”: Maksymalnie 10 punktów, zawiera zadania słownikowe obejmujące 5-7 zdań
- Część 2 – Test literacko-historyczny: Maksymalnie 15 punktów, zawiera od 6 do 15 zadań sprawdzających wiedzę o literaturze
- Część 3 – Wypracowanie: Maksymalnie 35 punktów, stanowiąca największą wagę punktową
Część eseju stanowi ponad połowę dostępnych punktów, dokładnie 35 z 60, co czyni ją absolutnie kluczową dla przygotowania. Bez solidnego opanowania umiejętności pisania eseju trudno osiągnąć zadowalający wynik końcowy. Struktura egzaminu maturalnego wymaga strategicznego podejścia do zarządzania czasem podczas każdej sekcji.
Format i timing egzaminu ustnego
Egzamin ustny trwa łącznie 30 minut i składa się z dwóch wyraźnie wyodrębnionych faz. Czas przygotowania wynosi 15 minut, podczas których uczeń analizuje wylosowane zadanie i przygotowuje strukturę swojej wypowiedzi. Następnie przez kolejne 15 minut trwa prezentacja i egzaminowanie – około 10 minut na monolog i 5 minut na rozmowę.
Komponenty egzaminu ustnego obejmują wypowiedź monologową, podczas której uczeń losuje zadanie zawierające tekst kultury – literacki, ikoniczny lub popularnonaukowy – wraz z poleceniem. Po prezentacji następuje rozmowa z komisją egzaminacyjną, trwająca około 5 minut z pytaniami dotyczącymi zaprezentowanych treści.
Punktacja egzaminu ustnego jest następująca:
- Treść merytoryczna podczas rozmowy: 0-6 punktów
- Zakres i poprawność narzędzi językowych w monologu i rozmowie: 0-4 punkty
- Łącznie egzamin ustny: 10 punktów z 60 w całym systemie punktacji
Mimo że to tylko 10 punktów, egzamin ustny wymaga znaczącego przygotowania, ponieważ testuje umiejętności spontanicznej komunikacji i myślenia pod presją czasu. Interpretacja tekstów na maturze ustnej wymaga praktyki i znajomości metodologii analizy.
Na czym się skupić w przygotowaniach do matury?
Kluczowe kompetencje wymagane na egzaminie obejmują kilka obszarów, które trzeba systematycznie rozwijać. Wiedza literacka i kulturowa oznacza rozumienie treści i problemów tekstów obowiązkowych, nie tylko powierzchowną znajomość fabuły. Umiejętności analizy języka polegają na rozumieniu i interpretacji fragmentów tekstów bezpośrednio z arkusza egzaminacyjnego.
Kompozycja eseju wymaga ustrukturyzowania spójnych, dobrze rozwiniętych argumentów z właściwym użyciem narzędzi językowych i stylistycznych. Komunikacja spontaniczna odnosi się do pewnego odpowiadania na pytania egzaminatorów podczas części ustnej, co jest umiejętnością trudniejszą do przygotowania niż pozostałe.
Strategia przygotowania powinna obejmować następujące elementy:
- Dokładne opanowanie tekstu „Dziady część III” ze względu na jego wyjątkowe znaczenie z 9 przypisanymi pytaniami
- Ćwiczenie interpretacji tekstów z dostarczonymi fragmentami, które pojawiają się na arkuszu
- Rozwijanie umiejętności pisania dla wysoko punktowanej sekcji eseju wartej 35 punktów
- Przygotowanie na dwa różne typy tematów eseju: analizę literacką i esej argumentacyjny
Sukces na maturze 2026 wymaga zrozumienia, jak zastosować wiedzę do nowych tekstów i pytań, a nie tylko zapamiętywania treści. Eurokorepetycje wyróżniają się indywidualnym doborem korepetytora do ucznia, co pomaga osiągać lepsze wyniki i budować pozytywne nastawienie do nauki. Personalizowane podejście pozwala skupić się na konkretnych słabościach i rozwijać je w kontrolowanym tempie.
Obowiązkowe wymagania dla matury 2026
Język polski to jeden z trzech obowiązkowych przedmiotów na egzaminie maturalnym, którego nie można pominąć. Uczniowie muszą zdać egzamin ustny bez określonego poziomu trudności oraz egzamin pisemny na poziomie podstawowym, co stanowi absolutny wymóg.
To obowiązkowy warunek dla otrzymania świadectwa dojrzałości, co czyni przygotowanie do tego egzaminu priorytetem dla każdego maturzysty. W przeciwieństwie do niektórych przedmiotów, które można zdawać opcjonalnie na poziomie rozszerzonym, język polski ma komponent obowiązkowy, który wszyscy uczniowie muszą zdać niezależnie od swoich planów edukacyjnych czy zawodowych.
Brak zdania matury z języka polskiego uniemożliwia uzyskanie świadectwa, dlatego właściwe przygotowanie i strategiczne podejście do każdej sekcji egzaminu są absolutnie kluczowe. Systematyczna praca nad wszystkimi komponentami egzaminu, od analizy tekstów po pisanie eseju, zwiększa szanse na sukces i pozwala spokojnie stawić czoła temu wymagającemu sprawdzianowi kompetencji językowych i literackich.