Egzamin maturalny z języka niemieckiego w części ustnej stanowi kluczowe wyzwanie dla zdających, wymagając nie tylko znajomości gramatyki i słownictwa, ale przede wszystkim umiejętności płynnej komunikacji w rzeczywistych sytuacjach. Matura ustna z niemieckiego trwa około 15 minut i składa się z trzech zadań poprzedzonych rozmową wstępną, w których zdający może zdobyć maksymalnie 30 punktów, przy czym największą wagę przywiązuje się do sprawności komunikacyjnej oraz umiejętności rozwijania wypowiedzi.
Najważniejsze wnioski
- Egzamin ustny trwa 15 minut i składa się z rozmowy wstępnej (nieocenianej) oraz trzech zadań ocenianych według pięciu kryteriów
- Aż 18 z 30 punktów przyznawanych jest za sprawność komunikacyjną, co czyni rozbudowywanie odpowiedzi kluczowym elementem sukcesu
- Przygotowanie musi obejmować wszystkie 14 kręgów tematycznych, ponieważ każda część egzaminu dotyczy innego tematu
- Opanowanie czasowników nieregularnych w czasie przeszłym jest niezbędne, gdyż ostatnie pytanie w zadaniu 2 zawsze wymaga użycia czasu przeszłego
- Zdający ma krótkie chwile na zapoznanie się z poszczególnymi zadaniami: ok. 30 sekund przed zadaniem 1 i ok. 1 minutę przed zadaniem 3
- Poziom podstawowy odpowiada poziomowi B1, a poziom rozszerzony poziomowi B2 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego
Maksymalna punktacja i kryteria oceniania – Co decyduje o Twojej ocenie?
Zdający może otrzymać maksymalnie 30 punktów za egzamin ustny z języka niemieckiego. Punkty rozkładają się na pięć szczegółowych kryteriów oceniania, które egzaminatorzy stosują podczas analizy wypowiedzi. Najważniejszym elementem oceny jest sprawność komunikacyjna, która stanowi aż 60% całkowitej punktacji.
Szczegółowy rozkład punktów przedstawia się następująco:
- Sprawność komunikacyjna: 18 punktów (oceniana w każdym z trzech zadań osobno – od 0 do 6 punktów za zadanie)
- Zakres środków leksykalno-gramatycznych: 4 punkty (oceniany w całej wypowiedzi)
- Poprawność środków leksykalno-gramatycznych: 4 punkty (oceniana w całej wypowiedzi)
- Wymowa: 2 punkty (oceniana w całej wypowiedzi)
- Płynność wypowiedzi: 2 punkty (oceniana w całej wypowiedzi)
Największa część punktów – 18 z 30 – pochodzi właśnie ze sprawności komunikacyjnej oraz adekwatnego rozwijania odpowiedzi. Oznacza to, że samo podanie krótkiej, poprawnej odpowiedzi nie wystarczy do uzyskania wysokiej oceny. Musisz rozbudowywać swoje wypowiedzi, dodawać szczegóły i wykazywać się umiejętnością prowadzenia konwersacji na różnych poziomach skomplikowania. Eurokorepetycje oferują korepetycje przygotowujące do egzaminu maturalnego zarówno stacjonarnie, jak i online, z korepetytorami dostosowującymi tempo i styl nauczania do potrzeb ucznia.
Czas trwania i podstawowa struktura egzaminu
Egzamin ustny z języka niemieckiego trwa około 15 minut. Przybiera on formę rozmowy między zdającym a egzaminatorem, w obecności drugiego członka zespołu egzaminacyjnego, który jedynie obserwuje przebieg egzaminu i nie bierze aktywnego udziału w rozmowie. Taka struktura ma na celu zapewnienie obiektywności oceny oraz stworzenie atmosfery zbliżonej do naturalnej konwersacji.
Egzamin składa się z rozmowy wstępnej oraz trzech zadań. Po wylosowaniu zestawu zdający przystępuje do egzaminu. Nie przewidziano dodatkowego czasu na zapoznanie się z treścią całego zestawu przed rozpoczęciem rozmowy, jednak zdający ma krótkie chwile na zapoznanie się z konkretnymi zadaniami:
- Przed zadaniem 1: około 30 sekund na zapoznanie się z poleceniem
- Przed zadaniem 3: około 1 minuta na zapoznanie się z poleceniem i materiałem stymulującym
Jeśli chcesz skutecznie przygotować się do matury, warto skorzystać z przydatnych zwrotów z języka niemieckiego, które pomogą Ci w każdej części egzaminu.
Poziom trudności – B1 vs. B2
Egzamin ustny jest przeprowadzany bez określania poziomu, co oznacza, że wszyscy zdający przystępują do tego samego egzaminu niezależnie od tego, czy zdają język niemiecki na poziomie podstawowym czy rozszerzonym.
Poziom podstawowy odpowiada poziomowi znajomości języka B1 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego. Na tym poziomie zdający powinien potrafić prowadzić proste rozmowy na znane tematy, opisywać doświadczenia i wydarzenia oraz wyrazić opinie w ograniczonym zakresie.
Poziom rozszerzony odpowiada poziomowi B2, co wymaga znacznie większej biegłości językowej w części pisemnej egzaminu. W przypadku części ustnej, niezależnie od deklarowanego poziomu, wszyscy zdający wykonują te same zadania.
Struktura egzaminu – Rozmowa wstępna i trzy zadania
Rozmowa wstępna (nieoceniana)
Ta część nie jest oceniana punktowo i ma na celu pomóc zdającemu się zrelaksować oraz oswoić z egzaminatorem. Egzaminator zadaje nieformalne pytania dotyczące nauki języka oraz zainteresowań ucznia. Tematy poruszane w rozmowie wstępnej nie mogą pokrywać się z trzema obszarami tematycznymi egzaminowanymi w pozostałych zadaniach.
Czas trwania: około 2 minuty
Przykładowe pytania, które może zadać egzaminator:
- Wie heißen Sie? (Jak się Pan/Pani nazywa?)
- Woher kommen Sie? (Skąd Pan/Pani pochodzi?)
- Wo wohnen Sie? (Gdzie Pan/Pani mieszka?)
- Wo haben Sie Deutsch gelernt? (Gdzie uczył się Pan/Pani niemieckiego?)
- Was sind Ihre Hobbys? (Jakie są Pana/Pani hobby?)
Zadanie 1: Dialog sytuacyjny (Rozmowa z odgrywaniem roli)
Czas trwania: maksymalnie 4 minuty (wliczając czas na zapoznanie się z treścią zadania)
Zdający ma około 30 sekund na zapoznanie się z poleceniem. Zadanie polega na przeprowadzeniu rozmowy, w której zdający i egzaminujący odgrywają role wskazane w poleceniu. Role przyjmowane przez zdającego odpowiadają doświadczeniom życiowym osoby nastoletniej lub stawiają go w sytuacjach, w jakich mógłby się znaleźć w przyszłości.
W trakcie rozmowy zdający musi odnieść się do czterech elementów wskazanych w poleceniu i rozwinąć swoją wypowiedź w zadowalającym stopniu. Istotne jest również, aby zdający w sposób właściwy reagował na wypowiedzi egzaminującego. Powinieneś rozpocząć od powitania i odnieść się do wszystkich czterech wymaganych punktów, jednocześnie odpowiednio reagując na wypowiedzi egzaminatora.
Zadanie 2: Opis ilustracji i odpowiedzi na trzy pytania
Czas trwania: maksymalnie 3 minuty
Zdający opisuje ilustrację zamieszczoną w wylosowanym zestawie. W opisie ilustracji zdający powinien określić miejsce, osoby oraz wykonywane przez nie czynności. Po opisie egzaminujący zadaje trzy pytania związane z tematyką ilustracji. Pytania są zamieszczone wyłącznie w zestawie dla egzaminującego. W swoich odpowiedziach zdający nie powinien ograniczać się do zdawkowych, jednozdaniowych wypowiedzi. Kluczem do sukcesu jest rozwijanie każdej odpowiedzi, dodawanie szczegółów i kontekstu.
Zadanie 3: Wypowiedź na podstawie materiału stymulującego i odpowiedzi na dwa pytania
Czas trwania: maksymalnie 5 minut (wliczając czas na zapoznanie się z treścią zadania)
Zdający ma około 1 minuty na zapoznanie się z poleceniem i materiałem stymulującym (zwykle 2-3 ilustracje). Następnie zdający:
- Wybiera ilustrację, która – jego zdaniem – najlepiej spełnia warunki wskazane w poleceniu, i uzasadnia swoją decyzję
- Wyjaśnia, dlaczego odrzuca pozostałe ilustracje
- Odpowiada na dwa pytania postawione przez egzaminującego, które są związane z tematyką materiału stymulującego
W swoich odpowiedziach zdający nie powinien ograniczać się do zdawkowych, jednozdaniowych wypowiedzi.
14 Tematycznych kręgów – Wymagane obszary tematyczne do przygotowania
Zdający musi przygotować wszystkie 14 obszarów tematycznych określonych w podstawie programowej. Każde z trzech głównych zadań obejmuje inny obszar tematyczny, a rozmowa wstępna musi dotyczyć tematu, który nie pojawi się w kolejnych trzech zadaniach. To oznacza, że w jednym egzaminie zostaną sprawdzone cztery różne obszary tematyczne.
Niemożliwe jest przewidzenie, które konkretnie tematy zostaną wylosowane podczas twojego egzaminu, dlatego kompleksowe przygotowanie wszystkich obszarów jest absolutnie konieczne.
Lista 14 obszarów tematycznych:
- Człowiek (dane personalne, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, uczucia i emocje)
- Dom (miejsce zamieszkania, opis domu/mieszkania, prace domowe)
- Szkoła (system edukacji, przedmioty szkolne, życie szkoły)
- Praca (zawody, miejsce pracy, poszukiwanie pracy)
- Życie rodzinne i towarzyskie (rodzina, przyjaciele, relacje międzyludzkie)
- Żywienie (posiłki, produkty spożywcze, restauracje)
- Zakupy i usługi (sklepy, towary, reklamacje)
- Podróżowanie i turystyka (środki transportu, zwiedzanie, zakwaterowanie)
- Kultura (film, teatr, muzyka, literatura, sztuka)
- Sport (dyscypliny sportowe, imprezy sportowe, aktywność fizyczna)
- Zdrowie (samopoczucie, choroby, leczenie, zdrowy tryb życia)
- Nauka i technika (wynalazki, technologia, media)
- Świat przyrody (krajobraz, pogoda, zagrożenia środowiska, ochrona środowiska)
- Państwo i społeczeństwo (życie społeczne, problemy społeczne, polityka)
Aby usprawnić swoją naukę, zastosuj skuteczne metody nauki języków, które pomogą ci opanować wszystkie tematy.
Kluczowe zwroty na egzamin ustny
Przygotowanie podstawowych zwrotów jest niezbędne, aby sprawnie przejść przez wszystkie fazy egzaminu.
Zwroty na rozpoczęcie rozmowy:
- Guten Tag! / Guten Morgen! (Dzień dobry!)
- Ich heiße… / Mein Name ist… (Nazywam się…)
- Ich komme aus… (Pochodzę z…)
- Ich wohne in… (Mieszkam w…)
- Ich lerne seit… Jahren Deutsch (Uczę się niemieckiego od… lat)
Zwroty do wyjaśniania niezrozumiałych kwestii:
- Entschuldigung, ich habe das nicht verstanden. Können Sie das bitte wiederholen? (Przepraszam, nie zrozumiałem. Czy może Pan/Pani to powtórzyć?)
- Können Sie bitte langsamer sprechen? (Czy może Pan/Pani mówić wolniej?)
- Was bedeutet…? (Co oznacza…?)
- Ich denke, ich habe nicht alles richtig verstanden. Könnten Sie bitte wiederholen? (Myślę, że nie zrozumiałem wszystkiego poprawnie. Czy mógłby Pan/Pani powtórzyć?)
Używanie takich zwrotów świadczy o twoich kompetencjach komunikacyjnych i nie wpłynie negatywnie na ocenę.
Zaawansowane struktury gramatyczne do opanowania – Zwiększenie punktacji
Aby zmaksymalizować punkty za zakres środków leksykalno-gramatycznych, zdający powinien włączyć do swoich wypowiedzi kilka zaawansowanych struktur. Te konstrukcje pokazują wyższy poziom kompetencji językowych i są doceniane przez egzaminatorów.
Kluczowe struktury do opanowania obejmują:
- Zdania przydawkowe (Relativsätze), np. „Die Frau, der das Buch gehört, wohnt hier” (Kobieta, do której należy książka, mieszka tutaj)
- Zdania celowe z um…zu/damit, np. „Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu studieren” (Uczę się niemieckiego, żeby studiować w Niemczech)
- Spójniki dwuczłonowe, np. nicht nur…sondern auch (nie tylko…ale także); zwar…aber (co prawda…ale); sowohl…als auch (zarówno…jak i)
- Konstrukcje bezokolicznikowe z zu i bez zu
- Zdania podrzędne czasowe (nachdem, seitdem, während, bevor)
- Połączenia rzeczownikowo-czasownikowe (Nomen-Verb Verbindungen), takie jak Kontakte knüpfen (nawiązywać kontakty), eine Entscheidung treffen (podejmować decyzję), Rücksicht nehmen (brać pod uwagę)
Regularne stosowanie tych struktur w trakcie przygotowań pozwoli ci naturalnie włączać je do wypowiedzi podczas egzaminu. Korepetytorzy z Eurokorepetycji pomogą ci opanować te konstrukcje poprzez systematyczne ćwiczenia dostosowane do twojego poziomu.
Strategie rozwijania odpowiedzi – Jak uzyskać więcej punktów za opis obrazka?
Proste, krótkie odpowiedzi nie pozwolą uzyskać maksymalnej liczby punktów za sprawność komunikacyjną. Egzaminatorzy oczekują, że wykażesz się umiejętnością budowania złożonych, szczegółowych wypowiedzi.
Skuteczne strategie rozwijania odpowiedzi obejmują:
W opisie obrazka:
- Opisywanie uczuć osób widocznych na obrazku – co mogą czuć, jaki jest ich nastrój
- Wyjaśnianie, co mogło wydarzyć się chwilę przed przedstawioną sceną
- Spekulowanie na temat tego, co stanie się w najbliższej przyszłości
- Dostarczanie kontekstu i dodatkowych szczegółów demonstrujących biegłość językową
Przykład słabej odpowiedzi:
„Auf dem Bild sehe ich eine Frau im Park.” – „Na zdjęciu widzę kobietę w parku”
Przykład dobrej odpowiedzi:
„Auf dem Bild sehe ich eine junge Frau, die durch einen Park spaziert. Sie sieht glücklich und entspannt aus. Das Wetter ist schön und sonnig. Wahrscheinlich genießt sie ihre Freizeit und die schöne Natur. Vielleicht macht sie einen Spaziergang nach der Arbeit oder am Wochenende.” – „Na zdjęciu widzę młodą kobietę spacerującą po parku. Wygląda na szczęśliwą i zrelaksowaną. Pogoda jest ładna i słoneczna. Prawdopodobnie cieszy się wolnym czasem i piękną przyrodą. Być może spaceruje po pracy lub w weekend”.
Takie rozwinięcie pokazuje wyższy poziom kompetencji i przynosi więcej punktów. Jeśli chcesz poprawić swoje umiejętności konwersacyjne, sprawdź jak wakacyjna nauka języków może pomóc ci osiągnąć płynność.
W odpowiedziach na pytania:
- Nie ograniczaj się do odpowiedzi „tak” lub „nie” – zawsze rozwijaj swoją wypowiedź
- Dodawaj przykłady z własnego doświadczenia
- Uzasadniaj swoje opinie
- Używaj różnorodnych struktur gramatycznych
Czasowniki nieregularne – Przygotowanie do czasu przeszłego
Opanowanie zarówno regularnych, jak i nieregularnych form czasowników w Präteritum jest istotnym elementem przygotowania. Pytania egzaminatora mogą dotyczyć wydarzeń z przeszłości, dlatego powinieneś swobodnie posługiwać się czasem przeszłym.
Przykłady najczęściej używanych czasowników nieregularnych:
- sein (być) – war, waren
- haben (mieć) – hatte, hatten
- gehen (iść) – ging, gingen
- sehen (widzieć) – sah, sahen
- kommen (przychodzić) – kam, kamen
- nehmen (brać) – nahm, nahmen
- geben (dawać) – gab, gaben
- fahren (jechać) – fuhr, fuhren
- lesen (czytać) – las, lasen
- essen (jeść) – aß, aßen
Nie wystarczy znać formy bezokolicznikowe – musisz potrafić je automatycznie stosować w kontekście. Podczas przygotowań ćwicz odpowiadanie na pytania dotyczące przeszłości, opowiadaj o swoich wczorajszych aktywnościach, opisuj wydarzenia z ostatniego weekendu.
Matura ustna z niemieckiego – Kryteria wymowy i płynności mowy
Wymowa
Egzaminatorzy nie wymagają wymowy na poziomie native speakera. Celem jest bycie zrozumiałym i jasnym, tak aby egzaminator miał pewność co do intencji wypowiedzi. Drobne akcenty czy nieznaczne odchylenia od idealnej wymowy nie będą negatywnie wpływać na ocenę, o ile nie utrudniają komunikacji. Ważniejsze jest wyraźne artykułowanie słów niż perfekcyjna fonologia.
Punktacja za wymowę:
- 2 punkty: brak błędów w wymowie LUB błędy w wymowie nie zakłócają komunikacji
- 1 punkt: błędy w wymowie czasami zakłócają komunikację
- 0 punktów: błędy w wymowie często zakłócają komunikację LUB uniemożliwiają zrozumienie komunikatu
Płynność wypowiedzi
Ten aspekt oceniany jest przez pryzmat obecności lub braku bardzo długich pauz i wahań w mowie. Odpowiedzi powinny być rozsądnie płynne, bez nadmiernych okresów ciszy. Krótkie pauzy na zastanowienie są naturalne i akceptowalne, ale częste, długie przerwy mogą wskazywać na braki w kompetencjach językowych.
Punktacja za płynność:
- 2 punkty: w wypowiedzi nie występują pauzy LUB występują pauzy, które czasem są nienaturalne, jednak nie zakłócają odbioru komunikatu
- 1 punkt: pauzy w wypowiedzi występują często i są nienaturalne; czasami zakłócają odbiór komunikatu
- 0 punktów: pauzy w wypowiedzi występują bardzo często i są nienaturalne; zakłócają odbiór komunikatu
Regularne ćwiczenie konwersacji pomoże ci osiągnąć odpowiedni poziom płynności. Warto ćwiczyć z korepetytorem lub native speakerem w bezpiecznym środowisku, gdzie możesz popełniać błędy i uczyć się na nich bez stresu egzaminacyjnego.
Szczegółowa ocena sprawności komunikacyjnej
Sprawność komunikacyjna jest oceniana w każdym z trzech zadań osobno. W ocenie bierze się pod uwagę:
1. Stopień realizacji elementów zadania:
- W zadaniu 1: omówienie czterech elementów podanych w poleceniu
- W zadaniu 2: opis ilustracji (1 element) i odpowiedzi na trzy pytania (3 elementy)
- W zadaniu 3: wybór ilustracji i uzasadnienie wyboru (1 element), wyjaśnienie powodów odrzucenia pozostałych ilustracji (1 element) oraz odpowiedzi na dwa pytania (2 elementy)
2. Adekwatność wypowiedzi:
- Do tematu i kontekstu rozmowy
- Do wypowiedzi egzaminującego
3. Zakres pomocy:
- Czy zdający potrzebuje pomocy ze strony egzaminującego
System punktacji za sprawność komunikacyjną w każdym zadaniu:
- 6 punktów: zdający odniósł się do wszystkich 4 elementów i rozwinął wszystkie 4
- 5 punktów: zdający odniósł się do 4 elementów i rozwinął 3
- 4 punkty: zdający odniósł się do 4 elementów i rozwinął 2 LUB odniósł się do 3 i rozwinął wszystkie 3
- 3 punkty: zdający odniósł się do 4 elementów i rozwinął 1 LUB odniósł się do 3 i rozwinął 2 LUB odniósł się do 2 i rozwinął 2
- 2 punkty: zdający odniósł się do 4 elementów, ale nie rozwinął żadnego LUB odniósł się do 3 i rozwinął 1 LUB odniósł się do 2 i rozwinął 1
- 1 punkt: zdający odniósł się do 3 elementów, ale nie rozwinął żadnego LUB odniósł się do 2, ale nie rozwinął żadnego LUB odniósł się do 1 i rozwinął go
- 0 punktów: zdający odniósł się do 1 elementu, ale go nie rozwinął LUB nie odniósł się do żadnego elementu
Od powyższej punktacji można odjąć punkty (maksymalnie do zera) w zależności od zakresu pomocy potrzebnej ze strony egzaminującego oraz (w zadaniu 1) adekwatności wypowiedzi.
Praktyczne wskazówki do przygotowania z matury
- Regularnie ćwicz konwersację w języku niemieckim – najlepiej z native speakerem lub korepetytorem
- Ucz się rozwijać każdą odpowiedź – nie ograniczaj się do jednego zdania
- Przygotuj słownictwo i typowe wyrażenia dla wszystkich 14 obszarów tematycznych
- Ćwicz opis obrazków – znajdź różne zdjęcia w internecie i opisuj je głośno
- Nagrywaj się i słuchaj nagrań – pomoże ci to ocenić swoją wymowę i płynność
- Ucz się typowych zwrotów i idiomów używanych w codziennych rozmowach
- Czytaj teksty po niemiecku na różne tematy, aby poszerzać słownictwo
- Oglądaj filmy i seriale po niemiecku z napisami
- Przećwicz wszystkie trzy typy zadań egzaminacyjnych z przykładowymi zestawami
- Pamiętaj o spójnikach i wyrażeniach łączących – pomogą ci budować dłuższe, bardziej złożone wypowiedzi
Klucz do sukcesu na egzaminie ustnym
Sukces na egzaminie ustnym z języka niemieckiego zależy przede wszystkim od:
- Rozbudowywania odpowiedzi (18 punktów za sprawność komunikacyjną!)
- Przygotowania wszystkich 14 obszarów tematycznych
- Opanowania zaawansowanych struktur gramatycznych
- Regularnego ćwiczenia konwersacji
- Płynnego posługiwania się językiem bez nadmiernych pauz
- Zrozumiałej wymowy
Pamiętaj, że egzaminator chce, abyś się popisał swoimi umiejętnościami. Nie bój się mówić dużo, rozwijać swoich myśli i pokazywać, co potrafisz. Im więcej powiesz, tym więcej możliwości dasz egzaminatorowi, aby docenić twoje kompetencje językowe.
—-
Wszystkie informacje w tym artykule są zgodne z oficjalnym Informatorem o egzaminie maturalnym z języka niemieckiego od roku szkolnego 2024/2025, opublikowanym przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.