Lektury obowiązkowe 2025 – Co się zmienia w polskiej szkole?
Rok szkolny 2025/2026 przyniesie prawdziwą rewolucję w nauczaniu języka polskiego. Lektury obowiązkowe 2025 będą wyglądać zupełnie inaczej niż dotychczas. Planowane zmiany w podstawie programowej oznaczają odejście od długich list książek do przeczytania na rzecz bardziej elastycznego podejścia do literatury.
Koniec z długimi listami lektur w młodszych klasach
Największe zmiany czekają uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej. W tych klasach w ogóle nie będzie obowiązkowych lektur w tradycyjnym rozumieniu. To oznacza koniec z narzuconymi z góry tytułami, które każdy uczeń musi przeczytać i omówić według ustalonego schematu.
Zamiast tego wprowadzony zostanie system kręgów tematycznych. Uczniowie wraz z nauczycielami będą wybierać książki związane z następującymi tematami:
- Dom i rodzina
- Relacje rówieśnicze i przyjaźń
- Emocje i uczucia
- Relacja człowieka z naturą
- Różnorodność kulturowa
Minimum 4 książki rocznie
Mimo braku sztywnej listy, uczniowie nie będą czytać mniej. W ciągu roku szkolnego każda klasa wybierze co najmniej 4 książki do przeczytania i omówienia. Kluczowa różnica polega na tym, że wyboru dokonają wspólnie nauczyciel i uczniowie, biorąc pod uwagę zainteresowania klasy.
Podstawowe teksty kultury pozostają
Choć lektury obowiązkowe 2025 w klasach IV-VI znikają, uczniowie nadal poznają fundamentalne teksty kultury. Program przewiduje omówienie:
- Wybranych fragmentów Biblii
- Najważniejszych mitów greckich
- Baśni i legend europejskich, narodowych i regionalnych
- Krótkich tekstów literackich różnych epok
- Tekstów kultury z różnych dziedzin sztuki
Te elementy mają zapewnić uczniom podstawową wiedzę kulturową, niezbędną do zrozumienia późniejszych utworów literackich.
Lektury obowiązkowe w klasach VII-VIII – Drastyczne ograniczenie
W klasach VII i VIII sytuacja wygląda nieco inaczej, ale i tu czekają nas znaczące zmiany. Lista lektur obowiązkowych zostanie skrócona do zaledwie trzech tytułów:
- „Balladyna” Juliusza Słowackiego
- „Dziady” część II Adama Mickiewicza
- „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego
Krótsze utwory także ograniczone
Podobne cięcia dotkną listę krótszych utworów obowiązkowych. Uczniowie będą musieli poznać:
- Treny VII i VIII oraz wybrane fraszki Jana Kochanowskiego
- Wybrane bajki Ignacego Krasickiego
- „Redutę Ordona”, „Śmierć pułkownika”, wybraną balladę i fragmenty „Pana Tadeusza” Mickiewicza
- Wybraną nowelę Bolesława Prusa lub Henryka Sienkiewicza
- Wybrane opowiadanie lub jednoaktówkę Sławomira Mrożka
- Wybrane opowiadanie Idy Fink
Porównanie starego i nowego systemu
System dotychczasowy:
- Długie listy obowiązkowych lektur w każdej klasie
- Brak możliwości wyboru tytułów
- Nauka „pod klucz” – zapamiętywanie gotowych interpretacji
- Stress związany z koniecznością przeczytania wszystkich wymaganych książek
- Egzaminy sprawdzające znajomość szczegółów fabuły
Nowy system od 2025 roku:
- Drastyczne ograniczenie liczby obowiązkowych tytułów
- Możliwość wyboru książek przez uczniów i nauczycieli
- Skupienie na rozumieniu mechanizmów literatury
- Większa swoboda interpretacyjna
- Nauka praktycznych umiejętności literackich
Dlaczego te zmiany są potrzebne?
Reforma lektur obowiązkowych 2025 odpowiada na realne problemy polskiej szkoły. Dotychczasowy system sprawiał, że uczniowie traktowali literaturę jako zbiór faktów do zapamiętania, a nie jako żywe dzieła sztuki.
Dr Kinga Białek, szefowa zespołu odpowiedzialnego za nowe podstawy programowe, wyjaśnia problem: „Nie mogę zadać pytania, które 58 razy padło na lekcji. Wtedy nie sprawdzam, czy uczeń umie dokonać interpretacji nowego, nieznanego tekstu.”
Wpływ na egzamin ósmoklasisty
Zmiany w lekturach obowiązkowych 2025 wymuszą także modyfikację egzaminu ósmoklasisty. Zamiast sprawdzania znajomości szczegółów fabuły, egzamin będzie koncentrować się na:
- Umiejętności interpretacji nieznanych tekstów
- Rozpoznawaniu środków stylistycznych
- Rozumieniu funkcji literatury w życiu człowieka
- Praktycznym zastosowaniu wiedzy literackiej
Co to oznacza dla uczniów?
Nowe podejście do literatury przyniesie uczniom zarówno korzyści, jak i wyzwania:
Korzyści:
- Większa swoboda w wyborze książek do czytania
- Możliwość skupienia się na utworach, które rzeczywiście ich interesują
- Mniej stresu związanego z „wkuwaniem” interpretacji
- Rozwój prawdziwej pasji czytelniczej
Wyzwania:
- Konieczność aktywnego uczestnictwa w wyborze lektur
- Większa odpowiedzialność za własne uczenie się
- Potrzeba rozwijania samodzielnych umiejętności interpretacyjnych
Kiedy wejdą nowe przepisy?
Lektury obowiązkowe 2025 to wciąż projekt, który może ulec modyfikacjom. Ostateczne wersje nowych podstaw programowych powinny zostać zatwierdzone w pierwszej połowie 2025 roku, aby szkoły mogły przygotować się do wdrożenia zmian w roku szkolnym 2025/2026.
Lektury obowiązkowe 2025 – Szansa na nowe podejście do literatury
Reforma lektur obowiązkowych 2025 to odpowiedź na wieloletnie postulaty pedagogów, rodziców i samych uczniów. Odejście od sztywnego kanonu na rzecz elastycznego podejścia do literatury może sprawić, że kolejne pokolenia Polaków będą traktować czytanie jako przyjemność, a nie obowiązek.
Zmiany te wymagają jednak czasu na wdrożenie i dostosowanie się wszystkich uczestników procesu edukacyjnego. Sukces reformy będzie zależał od tego, jak skutecznie nauczyciele wykorzystają nowe możliwości do rozbudzenia w uczniach prawdziwej miłości do literatury.
Zobacz także nasze inne artykuły: